Chemia i tworzywa sztuczne

Dwa sektory połączone potrzebą pełnej kontroli nad materiałem

Przemysł chemiczny przetwarza substancje, które mogą oddziaływać na metale, uszczelnienia i tradycyjne oleje. Branża tworzyw sztucznych wykorzystuje natomiast temperaturę oraz ciśnienie do nadawania materiałowi precyzyjnego kształtu. Choć produkcja przebiega inaczej, w obu przypadkach niekontrolowana reakcja pomiędzy preparatem technicznym, maszyną i wytwarzanym materiałem może prowadzić do kosztownych problemów.

W instalacji chemicznej liczy się szczelność i odporność podzespołów mających kontakt z medium. Przy produkcji wyrobów z tworzyw równie ważna jest czystość mechanizmów znajdujących się blisko formy oraz brak pozostałości mogących trafić na gotowy detal. Zastosowany olej, smar, pasta lub preparat czyszczący powinien więc spełniać konkretną funkcję bez niepożądanego wpływu na pozostałe materiały.

Produkty OKS mogą chronić pompy, zawory, mieszalniki, przekładnie i aparaturę wykorzystywaną w zakładach chemicznych. Są stosowane również przy wtryskarkach, wytłaczarkach, prasach, urządzeniach do produkcji folii oraz maszynach przetwarzających gumę. Szeroki zakres zastosowań nie oznacza jednak, że jeden preparat będzie właściwy dla każdej z tych instalacji.

Instalacja chemiczna musi pozostać przewidywalna niezależnie od medium

Pompy, mieszalniki i napędy pracujące bez długich przerw

Zakłady chemiczne wykorzystują urządzenia przeznaczone do transportowania, dozowania, mieszania i podgrzewania substancji o różnych właściwościach. Pompy, mieszalniki, sprężarki i przekładnie często pracują w ruchu ciągłym. Wzrost oporów lub temperatury jednego podzespołu może zakłócić działanie większej części instalacji.

Łożyska i przekładnie potrzebują trwałej warstwy ograniczającej kontakt współpracujących powierzchni. Preparat powinien zachować lepkość i konsystencję przy rzeczywistej temperaturze pracy, a także przenosić obciążenia pojawiające się podczas rozruchu oraz zmian wydajności urządzenia.

W punktach znajdujących się blisko medium znaczenie ma dodatkowo odporność chemiczna. Nawet jeśli prawidłowo działające uszczelnienie oddziela smar od transportowanej substancji, możliwość awaryjnego kontaktu powinna być uwzględniona. Reakcja może zmienić właściwości preparatu i osłabić ochronę podzespołu.

Zawory i armatura zależne od stanu uszczelnień

W zaworach, kurkach i mechanizmach regulacyjnych środek techniczny może jednocześnie ograniczać tarcie oraz wspierać szczelność połączenia. Musi zachować stabilność podczas kontaktu z ciśnieniem, temperaturą i obsługiwanym medium. Nie powinien przy tym powodować niekorzystnych zmian w elastomerach.

Uszczelnienia mogą być wykonane z materiałów o bardzo różnej odporności. Preparat zgodny z jednym elastomerem może wpływać na pęcznienie, twardnienie lub utratę elastyczności innego. Skutki nie zawsze pojawiają się bezpośrednio po aplikacji. Zmiana wymiarów uszczelnienia może następować stopniowo i dopiero po pewnym czasie doprowadzić do zwiększenia oporów albo utraty szczelności.

Kompatybilność ma znaczenie także dla elementów z tworzyw sztucznych występujących w aparaturze pomiarowej, pompach i układach dozujących. Ocena preparatu nie może więc ograniczać się do jego zachowania na powierzchni stalowej.

Połączenia, które muszą dać się rozdzielić podczas remontu

Gwinty, kołnierze, sworznie i powierzchnie pasowane w instalacjach chemicznych są narażone na korozję, temperaturę oraz kontakt z wymagającym otoczeniem. Po wielu miesiącach eksploatacji demontaż może okazać się trudniejszy niż samo usunięcie awarii.

Pasty montażowe tworzą warstwę oddzielającą metalowe powierzchnie. Ograniczają ryzyko zatarcia i zapiekania, ułatwiając późniejsze rozłączenie elementów. Ma to szczególne znaczenie w miejscach, gdzie uszkodzenie śruby, trzpienia albo kołnierza mogłoby wydłużyć postój instalacji.

Preparat powinien odpowiadać rodzajowi metalu oraz warunkom termicznym. W aparaturze wykonanej ze stali nierdzewnej i innych wymagających stopów istotny może być również skład pasty oraz zawartość składników niepożądanych w danym zastosowaniu.

Przy tworzywach ślad pozostawiony na maszynie może pojawić się na detalu

Mechanizmy form wtryskowych

Forma wtryskowa zawiera precyzyjne prowadnice, suwaki, trzpienie, wypychacze i układy zamykania. Elementy te wykonują krótkie ruchy przy każdym cyklu maszyny. Pracują pod naciskiem i często znajdują się w pobliżu powierzchni o podwyższonej temperaturze.

Rosnące tarcie może powodować nierówny ruch wypychacza, przyspieszać zużycie prowadnicy albo utrudniać otwieranie formy. Z kolei nadmiar preparatu może przemieścić się w stronę gniazda i pozostawić zabrudzenie na produkowanym elemencie. Jest to szczególnie widoczne przy detalach jasnych, przezroczystych i przeznaczonych do dalszego lakierowania.

Smary do form wtryskowych powinny pozostawać na ruchomym elemencie i zachowywać właściwości przez dużą liczbę cykli. Odpowiednia przyczepność ogranicza migrację produktu, a odporność termiczna zmniejsza ryzyko szybkiego powstawania osadów.

Wytłaczanie, produkcja folii i długotrwałe obciążenie

Wytłaczarki oraz urządzenia do produkcji rur, profili i folii pracują przez długi czas przy podwyższonej temperaturze. Napędy, przekładnie, łożyska i systemy łańcuchowe muszą utrzymywać stały ruch mimo znacznego obciążenia. Nagłe pogorszenie warunków smarowania może wpłynąć na równomierność pracy całej linii.

Przy produkcji folii duże naciski mogą występować między elementami ślizgowymi systemów transportujących i rozciągających materiał. Preparat powinien tworzyć warstwę zdolną do przenoszenia obciążenia, a jednocześnie pozostawać na powierzchni mimo temperatury oraz ruchu.

Znaczenie ma również ilość pozostałości powstających podczas starzenia się oleju lub smaru. Twarde osady zwiększają opory, utrudniają doprowadzenie świeżego preparatu i wydłużają czyszczenie maszyny podczas przeglądu.

Guma stawia własne wymagania

Mieszalniki, walcarki, prasy i urządzenia formujące stosowane w przetwórstwie gumy łączą wysoką temperaturę z dużymi siłami. Ruchome podzespoły muszą pracować niezawodnie mimo pyłu, nacisku i lepkich pozostałości materiału. Preparat nie powinien reagować z gumą ani pogarszać właściwości elementów uszczelniających.

Produkcja opon i innych wyrobów gumowych wymaga również sprawnego działania łańcuchów, łożysk oraz mechanizmów prowadzących. W tych miejscach istotna jest odporność na wypieranie i zdolność do utrzymania warstwy smarnej podczas wielokrotnie powtarzanych ruchów.

Ochrona form pomiędzy seriami

Zakończenie produkcji nie kończy zagrożeń dla formy. Oczyszczone powierzchnie stalowe mogą korodować podczas przechowywania, szczególnie w magazynie o zmiennej temperaturze i wilgotności. Nawet niewielki ślad rdzy na powierzchni formującej może później zostać odwzorowany na gotowym detalu.

Preparaty konserwujące tworzą warstwę zabezpieczającą metal do czasu następnego użycia. Ochrona powinna obejmować nie tylko gniazdo, ale również prowadnice, elementy wymienne i pozostałe powierzchnie pozbawione stałej osłony.

Przed ponownym uruchomieniem ważna jest możliwość usunięcia preparatu bez czasochłonnego szorowania i ryzyka uszkodzenia wypolerowanej powierzchni. Pozostałość konserwująca nie powinna stać się źródłem zabrudzeń pierwszych detali nowej serii.

Kompatybilność nie jest jedną właściwością

Stwierdzenie, że preparat jest odporny chemicznie, nie wyjaśnia jeszcze, w jakim środowisku może pracować. Odporność zależy od rodzaju substancji, jej stężenia, temperatury oraz czasu kontaktu. Produkt zachowujący stabilność przy rozcieńczonym roztworze może reagować inaczej z tym samym medium o wyższym stężeniu.

Podobna zasada dotyczy tworzyw sztucznych i elastomerów. Wpływ oleju lub smaru zależy od konkretnego polimeru, zastosowanych dodatków oraz warunków eksploatacji. Nazwa ogólnej grupy materiału często nie wystarcza do oceny zachowania wszystkich jego odmian.

Oddzielną kwestią jest wpływ preparatu na dalszą obróbkę produkowanego detalu. Jeżeli element będzie malowany, klejony, nadrukowywany lub pokrywany inną warstwą, nawet niewielka migracja niektórych substancji może utrudnić uzyskanie właściwej przyczepności. Dotyczy to między innymi produktów zawierających silikony, których zastosowanie w pobliżu powierzchni przeznaczonych do dalszego wykańczania wymaga szczególnej uwagi.

Temperatura i nacisk tworzą kolejną zależność. Preparat może być zgodny z materiałem w temperaturze pokojowej, ale tracić stabilność po nagrzaniu. Z kolei wysoka odporność chemiczna nie oznacza automatycznie zdolności do ochrony mocno obciążonego łożyska lub prowadnicy.

Czystość oznacza coś innego po każdej stronie tej branży

W zakładzie chemicznym czysta powierzchnia ułatwia zauważenie nieszczelności, śladów korozji i zmian zachodzących wokół połączenia. Pozostałości starego smaru lub medium mogą maskować źródło problemu i utrudniać ocenę stanu uszczelnienia.

W przetwórstwie tworzyw czystość wpływa również na wygląd wyrobu. Olej, osad lub pozostałość środka montażowego może zostać przeniesiona na formę, a następnie na detal. Problem staje się szczególnie istotny przy elementach dekoracyjnych, optycznych oraz przeznaczonych do kontaktu z innym produktem.

Środki czyszczące OKS pozwalają usuwać oleje, smary, kleje i pozostałości technologiczne z części maszyn. Preparat musi być przy tym zgodny z czyszczoną powierzchnią. Silny rozpuszczalnik odpowiedni dla metalu może uszkodzić tworzywo, powłokę ochronną lub uszczelnienie.

Czyszczenie powinno przygotować część do dalszej pracy, a nie pozostawić na niej nową warstwę o nieznanym wpływie. Ma to znaczenie przed ponownym smarowaniem, montażem uszczelnienia, zabezpieczeniem formy lub kontrolą szczelności.

Preparaty techniczne dopasowane do funkcji, a nie wyłącznie nazwy branży

Zakład chemiczny i producent elementów z tworzyw mogą korzystać z podobnych grup produktów, ale wykorzystywać je w zupełnie innych warunkach. Oleje oraz smary chronią łożyska, przekładnie, łańcuchy i prowadnice. Pasty zabezpieczają połączenia podczas montażu. Preparaty antyadhezyjne ograniczają przywieranie materiału, a powłoki konserwujące chronią formy oraz części zamienne podczas składowania.

Nie należy jednak łączyć tych funkcji bez technicznego uzasadnienia. Środek ułatwiający oddzielanie materiału od powierzchni nie zawsze będzie odpowiedni do ochrony łożyska. Preparat montażowy może zabezpieczać gwint, ale nie musi nadawać się do ruchomej prowadnicy. Z kolei produkt odporny na wysoką temperaturę może być niezgodny z określonym elastomerem.

Przemyślany podział zastosowań ogranicza ryzyko uszkodzenia materiału, zanieczyszczenia detalu oraz nieprzewidzianej reakcji z medium. Ułatwia również przygotowanie instrukcji dla serwisu i utrzymanie powtarzalnych warunków pracy na kolejnych maszynach.

Chemia techniczna OKS dostępna w Megart

Megart oferuje produkty OKS przeznaczone do wyposażenia zakładów chemicznych oraz maszyn używanych przy produkcji gumy i tworzyw sztucznych. Asortyment obejmuje preparaty do pracy pod dużym obciążeniem, w wysokiej temperaturze, przy kontakcie z wilgocią oraz w otoczeniu wymagających substancji.

Wybór można oprzeć na odporności chemicznej, zgodności z tworzywami i elastomerami, charakterze ruchu oraz wymaganiach dotyczących czystości powierzchni. Pozwala to chronić urządzenie bez narażania uszczelnień, produkowanego materiału i kolejnych etapów obróbki.

Dobrze dopasowany preparat wspiera szczelność instalacji chemicznej, powtarzalność pracy maszyny przetwórczej oraz jakość gotowego detalu. W obu sektorach największą wartością nie jest więc uniwersalność, lecz przewidywalne zachowanie produktu dokładnie tam, gdzie został zastosowany.